Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Thứ bảy, ngày 19/09/2020

TIN TỨC

Áp dụng cơ chế một cửa đối với tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh để đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính hải quan

04/02/2012 15:24 CH Xem cỡ chữ
(Mic.gov.vn) - 

Áp dụng cơ chế một cửa đối với thủ tục tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh bằng phương tiện điện tử là giải pháp căn bản để thực hiện cam kết theo Công ước FAL (Công ước về Tạo thuận lợi trong giao thông hàng hải quốc tế) và thực thi các phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính theo các Nghị quyết của Chính phủ theo kết quả của Đề án 30 về đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Cùng với các Bộ, ngành liên quan, Ngành Hải quan đã và đang nỗ lực thực hiện những cải cách thủ tục hành chính, trong đó chú trọng đến cải cách thủ tục đối với tàu biển ra vào cảng để hỗ trợ cho việc thông quan hàng hóa nhanh chóng, chính xác, giảm thiểu tối đa chí phí cho doanh nghiệp. Bài viết dưới đây nêu khái quát một số nội dung liên quan đến thủ tục hải quan đối với tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh thuộc chức năng quản lý của Ngành Hải quan.


Thực thi Công ước FAL

Tham gia Công ước FAL từ năm 2006  Việt Nam đã có những nổ lực đáng kể trong việc tạo thuận lợi trong giao thông vận tải hàng hải quốc tế thông qua việc đơn giản hóa các quy trình thủ tục liên quan đến tàu biển  nhập cảnh, xuất cảnh. Theo tinh thần đó, các cơ quan quản lý nhà nước tại cảng đã dần dần hình thành và xây dựng nền tảng để thực hiện thủ tục tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh có sử dụng phương tiện điện tử theo cơ chế một cửa.

Thực hiện Nghị định số 71/2006/NĐ-CP ngày 25 tháng 7 năm 2006 của Chính phủ về quản lý cảng biển và luồng hàng hải, các thủ tục cho tàu biển được thực hiện tập trung tại văn phòng Cảng vụ hàng hải thay vì phải lên tàu làm thủ tục như trước đây. Trong thời gian vừa qua, Cảng vụ, Biên phòng đã xây dựng phần mềm phục vụ việc quản lý cũng như làm thủ tục cho các tàu biển ra vào cảng. Và vừa mới đây, Ngành Hải quan đã thí điểm “Hệ thống thông quan tàu biển xuất nhập cảnh”, hay còn gọi là “Hệ thống e-Manifest” tại Cục Hải quan Tp. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, các phần mền này còn ở dạng riêng lẻ, phục vụ chức năng quản lý của từng ngành mà chưa có sự kết nối, thống nhất một đầu mối tiếp nhận nên chưa phát huy được hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT). Do đó, sắp đến cần đẩy mạnh hơn nữa công tác cải cách thủ tục hành chính theo phạm vi chức năng, nhiệm vụ được phân công và theo kết quả của Đề án 30 về đơn giản hóa các thủ tục hành chính làm cơ sở cho các Bộ, ngành hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, ứng dụng CNTT theo hướng hiện đại để tạo thuận lợi hơn nữa cho các hoạt động xuất nhập khẩu và xuất nhập cảnh tại các cảng biển theo Công ước FAL.

Cải cách thủ tục hải quan

Cùng với việc mở rộng và nâng cao chất lượng của việc áp dụng thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo Phương án đơn giản hóa của Nghị quyết 68/NQ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2010 về việc đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Tài chính, Ngành Hải quan đã chú trọng đến việc áp dụng thủ tục điện tử đối với tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh.

Đối với ngành Hải quan, ngày 23 tháng 3 năm 2011, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 19/2011/QĐ-TTg về việc thí điểm thực hiện tiếp nhận bản khai hàng hóa, các chứng từ có liên quan và thông quan điện tử đối với tàu biển nhập cảnh, xuất cảnh. Theo đó, các hồ sơ hải quan của tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh được tiếp nhận dưới dạng điện tử thông qua Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Hải quan. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Ngành Hải quan nói riêng và nước ta nói chung thực hiện hiệu quả Công ước FAL và cải cách thủ tục hành chính tại các cảng biển cho việc áp dụng Cơ chế hải quan một cửa quốc gia theo Quyết định số 48/2011/QĐ-TTg ngày 31 tháng 8 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ.

Trong thời gian đến, để thực hiện cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ tại các cảng biển thì thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh cho tàu biển cần được quan tâm hơn.

Tạo thuận lợi hơn nữa cho tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh

Dù áp dụng thủ tục thủ công hay điện tử thì việc tạo thuận lợi cho tàu biển hoạt động tuyến hàng hải quốc tế khi đến cảng, rời cảng là hết sức cần thiết để hạn chế tối đa thời gian chờ đợi, giảm thiểu các thủ tục hành chính tại cảng.

Hiện nay, thủ tục hải quan và các thủ tục Biên phòng, Cảng vụ, Kiểm dịch cho tàu biển được tiến hành trên cơ sở khai báo các biểu mẫu và áp dụng hình thức làm thủ tục tập trung một đầu mối tại văn phòng Cảng vụ hàng hải theo Nghị định số 71/2006/NĐ-CP của Chính phủ đã bước đầu tạo thuận lợi cho các hãng tàu, góp phần giảm thiểu thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thời gian chờ đợi làm các thủ tục nhập cảnh, xuất cảnh cho tàu.

Tuy nhiên, đây cũng chỉ là kết quả ban đầu, sắp đến, để tạo thuận lợi hơn nữa, các Bộ, ngành cần rà soát để loại bỏ những thủ tục không cần thiết, áp dụng mô hình một cửa (Single Window) dựa trên ứng dụng trao đổi thông tin điện tử EDI (Electronic Data Interchange) giữa các hãng tàu với các cơ quan quản lý nhà nước tại cảng để nâng cao năng lực quản lý, năng lực cung cấp dịch vụ liên quan đến hoạt động hàng hải và cải cách hiệu quả hơn thủ tục hành chính tại cảng biển.

Áp dụng mô hình thủ tục một cửa tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh

Trước hết cần xác định Mô hình một cửa là một khái niệm (concept) chứ không phải là một hệ thống (system). Do đó, tùy theo điều kiện mà chúng ta sắp xếp, tổ chức mô hình cho phù hợp. Mô hình một cửa được Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) khái niệm như là công cụ cho phép các bên liên quan nộp hồ sơ một lần, tại một nơi với thông tin đã được chuẩn hóa để thực hiện các quy định liên quan đến nhập khẩu, xuất khẩu, nhập cảnh, xuất cảnh và quá cảnh.

Đối với phương tiện vận tải, khái niệm một cửa trong đường biển như là một phương tiện cho phép các bên liên quan đến thương mại và vận tải nộp các hồ sơ và thông tin đã được chuẩn hoá tại một đầu mối để thực hiện tất cả các yêu cầu liên quan đến quy định về xuất khẩu, nhập khẩu, nhập cảnh, xuất cảnh và quá cảnh. Nếu thông tin ở dạng điện tử thì các dữ liệu được chuẩn hóa và được nộp một lần. IMO đã nêu hai lợi ích căn bản khi áp dụng thủ tục một cửa như sau:

Thứ nhất, đối với các cơ quan Chính phủ sẽ đảm bảo các nguồn thu thuế, cải thiện mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, áp dụng hiệu quả kỹ thuật quản lý rủi ro, sử dụng các nguồn lực một cách hợp lý, chia sẽ được thông tin nhanh chóng giữa các cơ quan Chính phủ, nâng cao hiệu quả và hiệu lực quản lý nhà nước.

Thứ hai, đối với doanh nghiệp vận tải sẽ cắt giảm được chi phí nhờ giảm thiểu được sự chậm trễ do thủ tục hành chính, tăng tốc độ thông quan tàu và giải phóng tàu nhanh hơn, sử dụng hiệu quả các nguồn lực và giảm sai sót trong hoạt động khai thác hàng hải.

Tuy nhiên, để áp dụng được thủ tục một cửa đối với tàu biển nhập cảnh, xuất cảnh thì mỗi quốc gia cần có quyết tâm chính trị mạnh mẽ, cần sửa đổi khung pháp lý cho phù hợp với chuẩn mực quốc tế, đầu tư ngân sách thích đáng để xây dựng hệ thống công nghệ thông tin (CNTT) và đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng cho sự thay đổi theo phương pháp quản lý mới. Một số nước Châu Á như Hong Kong, Singapore, Malaysia đã áp dụng thành công mô hình một cửa và được IMO đánh giá là hình mẫu để các nước thành viên nghiên cứu.

Ứng dụng mạnh mẽ CNTT

WCO và IMO khuyến nghị sử dụng EDI để trao đổi dữ liệu điện tử và đơn giản hóa các thủ tục hành chính, hạn chế yêu cầu người khai cung cấp quá nhiều thông tin cho cơ quan quản lý nhằm tạo thuận lợi cho các hoạt động thương mại. Những khuyến nghị mới này bao gồm việc truyền dữ liệu liên quan đến tàu biển, thuyền viên, hành khách nhập cảnh, xuất cảnh, và hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đến một điểm theo khái niệm “Single Window” và sử dụng các dữ liệu trước khi tàu đến làm các thủ tục thông quan cho hành khách và hàng hóa. Các khuyến nghị trên cũng nhằm hướng đến đảm bảo an ninh, an toàn trong quá trình cung cấp hàng hóa và dịch vụ trong chuỗi cung ứng toàn cầu, và đảm bảo cân bằng giữa tạo thuận lợi và nâng cao hiệu quả quản lý của các cơ quan Chính phủ. Theo đó, đối với thủ tục tàu biển ra vào cảng, cần xây dựng một mạng thông tin chung cho các cơ quan để khai thác, trao đổi, chia sẻ thông tin. Chuẩn thông tin để trao đổi dữ liệu điện tử là theo chuẩn của Liên hiệp quốc (chuẩn UN/EDIFACT) cũng nên được khuyến khích các bên tham gia sử dụng (bao gồm: các cơ quan Chính phủ, hãng tàu, đại lý hãng tàu, đại lý giao nhận, doanh nghiệp cảng…)

Hiện nay, đối với cơ quan Hải quan, thông tin liên quan đến quản lý hải quan được trao đổi theo nội dung 7 mẫu quy định tại Nghị định số 71/2006/NĐ-CP (gồm: Bản khai chung, Bản khai hàng hoá, Danh sách thuyền viên, Bản khai hành lý thuyền viên, Bản khai các kho vật dụng trên tàu, và Bản khai hàng hoá nguy hiểm). Khi triển khai Quyết định số 19/2011/QĐ-TTg thì thông tin khai báo của các Mẫu khai nói trên sẽ được thực hiện bằng phương tiện điện tử. Tuy nhiên, các thông tin nêu trên cũng trùng lắp với các thông tin của các cơ quan quản lý nhà nước khác như: Cảng vụ (Bản khai chung, Danh sách thuyền viên, Bản khai hàng hóa nguy hiểm); Kiểm dịch và Biên phòng (Bản khai chung, Danh sách thuyền viên). Do đó, cần đơn giản hóa việc khai báo theo yêu cầu quản lý chuyên ngành và khai báo một lần tại một đầu mối để các cơ quan khai thác, trao đổi thông tin chung.

Tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính

Sau hơn 5 năm cải cách thủ tục hành chính tại các cảng biển, nước ta đã áp dụng hình thức khai báo tập trung tại văn phòng Cảng vụ, không tổ chức thành Đoàn để lên tàu làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh như trước đây nên đã tạo được những thuận lợi nhất định cho các hãng tàu, các doanh nghiệp cảng, các đại lý giao nhận và đặc biệt là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu đã giảm được chi phí Logistics một cách đáng kể, nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải hàng hải, lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cảng biển tăng liên tục lên đến trên 250 triệu tấn trong năm 2010.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bất cập tại các cảng biển nước ta. Theo đánh giá của Diễn đàn kinh tế thế giới (World Economic Forum 2010), chi phí để thông quan 1 container 20 feet ở cảng biển nước ta lên đến 940 đô-la, vẫn còn cao hơn một số nước trong ASEAN (Thái Land: 795 USD; Malaysia: 450 USD; Singapore: 439 USD). Chi phí Logistics của nước ta cũng còn cao, theo Diễn đàn Logistics và Dịch vụ cảng biển Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế vào đầu năm 2011 thì tổng chi phí Logistics của Việt Nam chiếm khoảng 25% GDP (trong đó vận tải chiếm từ 50-60%) so với các nước đang phát triển khoảng 15-20% GDP.

Tiến tới, để áp dụng thí điểm thành công thủ tục hải quan một cửa quốc gia theo Quyết định số 48/QĐ-TTg, đối với khai báo tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh và quá cảnh có sử dụng phương tiện điện tử thì các cơ quan quản lý nhà nước cần quan tâm thực hiện một số việc sau:

- Rà soát lại các quy định trong Nghị định số 71/2006/NĐ-CP của Chính phủ theo Phương án đơn giản hóa của Nghị quyết số 45/NQ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2010 về việc đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Giao thông vận tải để đề xuất sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan đến thủ tục, quy trình tàu biển xuất cảnh, nhập cảnh và quá cảnh theo hướng giảm thiểu thông tin yêu cầu, thống nhất đầu mối tiếp nhận để tạo thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp vận tải, doanh nghiệp cảng, và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, trong đó ưu tiên thực hiện thủ tục một cửa điện tử.

- Xây dựng các giải pháp CNTT để áp dụng mô hình thủ tục một cửa với mạng thông tin chung, thống nhất áp dụng chuẩn dữ liệu chung để giúp việc trao đổi thông tin giữa doanh nghiệp, hãng tàu, cơ quan quản lý nhà nước thuận lợi và hiệu quả hơn. Trong đó, giải pháp về xây dựng một Cổng thông tin điện tử cảng biển duy nhất của quốc gia (Portnet) cần được quan tâm nghiên cứu, đầu tư đúng mức để các cơ quan quản lý nhà nước tại cảng tiến hành xây dựng hệ thống truy cập, tra cứu, chia sẻ thông tin trên cổng thông tin điện tử này, phục vụ tốt hơn các yêu cầu quản lý của từng Bộ chuyên ngành.

- Đối với công tác quản lý và khai thác cảng biển cần quan tâm xây dựng 2 hệ thống quản lý gồm: (1) Hệ thống quản lý cảng biển (Port Management), trong đó các quá trình từ điều động Hoa tiêu, tàu lai, bố trí vị trí neo đậu đến việc làm thủ tục tàu ra vào cảng cần được tin học hóa để đảm bảo lịch trình tàu ra vào cảng; và (2) Hệ thống quản lý Logistics (Logistics Management) nhằm đảm bảo việc xếp dỡ, lưu kho, giao nhận hàng hóa đúng hạn và chính xác. Cả 2 hệ thống này là thành phần của Cổng thông tin điện tử cảng biển quốc gia

- Xây dựng cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin trên cơ sở sử dụng chung các dữ liệu thông tin đã tiếp nhận để phục vụ yêu cầu quản lý, tăng cường đối thoại, hợp tác giữa các cơ quan quản lý nhà nước với các doanh nghiệp vận tải, doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các hiệp hội để tạo thuận lợi hơn nữa cho các hoạt động thương mại và vận tải.

- Đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng kể cả đối với các tổ chức, cá nhân tham gia khai báo và đội ngũ công chức công tâm để thực hiện cải cách thủ tục tại các cảng biển theo tinh thần chỉ đạo của Chính phủ.

Áp dụng cơ chế hải quan một cửa quốc gia là tiền đề để nâng cao hiệu quả các hoạt động khai thác và quản lý cảng biển, tăng tốc độ thông quan, cắt giảm được thời gian chờ đợi của tàu và doanh nghiệp xuất nhập khẩu, giảm thiểu thủ tục giấy tờ,  giảm chi phí, tăng tần suất tàu ra vào cảng, đáp ứng yêu cầu giao hàng đúng hạn, tăng hiệu quả quản lý khi thực hiện các thủ tục cảng vụ, hải quan, biên phòng, kiểm dịch. Bằng biện pháp này, công cuộc cải cách hành chính nói chung và tại các cảng biển nói riêng sẽ mang lại những kết quả thiết thực./.

Theo: thutuchanhchinh.vn

Lượt truy cập: 521

ĐÁNH GIÁ BÀI VIẾT( 0)